Pinersyano

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga

An Pinersyano (پارسی) in uska Iniran nga yinaknan ha sulod han Inindo-Iniran nga sanga han Inindo-Yinoropeo nga mga yinaknan ngan amo la nga Sur-Katundan nga Iniran nga yinaknan. Ini in panguna nga yinaknan ha Iran (Persia), nga sapit nga Afghanistan (ha pagkabuhatanon in ginkikilala komo Dari tikang 1958 tungod han mga panpolitika nga mga rason, Tajikistan (ha pagkabuhatanon ginkikilala komo Tinajiki nga Pinesyano tikang ha Sobyet nga panahon tungod gihapon hin mga rason panpolitika, ngan pipira nga iba nga mga rehiyon nga may pagkahisumpay ha kasaysayan nga nagpailarom ha impluwensya han mga Persyano. An Pinersyano in ginklaklasipika komo uska nagpapadayon nga Butnga nga Pinersyano, an buhatonon nga panrelihiyon ngan panliterarya nga yinaknan han Sassanid nga Persia, ito liwat ngahaw in nagpapadayon han Kadaan nga Pinersyano, an yinaknan han Achaemaid nga Imperyo Persyano. An Pinersyano in uska plurisentriko nga yinaknan, ngan an iya gramatiko in pareho han damo nga kontemporaryo nga mga yinaknan Yinoropeo. An Pinersyano in gintatawag liwat hito nga ngaran tungod nagtikang ini ha ulohan han Imperyo Achaemenid, Persis (Fars o Pars), amo nga Pinersyano (Finarsi o Pinarsi).

Ginbabanabanahan nga may-ada 110 milyon nga nagyayakan hin Pinersyano ha bug-os nga kalibutan, nga may-ada an yinakanan nga ginkakaptan nga buhatanon nga kahimtang ha Iran, Afghanistan ngan Tajikistan. Ha mga gatostuig an Pinersyano in nagin prestihiyoso nga yinakanan pankultura han Butnga nga Asya, Sur nga Asya, ngan Katundan nga Asya. An Pinersyano in gingagamit liwat nga yinaknan panliturhiya han Islam, diri la ha Iran, Afghanistan ngan Tajikistan, kun diri liwat ha ha Pakistan ngan Norte nga India.