Agrikultura

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga

An pag-uma o agrikultura amo an paghimo hin pagkaon, tubong, paybiru ngan iba pa nga mga butang ha sistematiko nga pagbuhî hin kahayupan ngan pagpatubo hin mga tanum. An pulong nga agrikultura tikang han Linatin nga agri o ager nga nangangahulugan hagna ngan cultura nga nangangahulugan pagmangno. An literal nga kahubad han pulong amo an pagmangno han tuna hin hagna. Ha yana nga kagamit, an pulung nga agrikultura naglalakip han ngatangan nga buruhaton nga nanginginlabot han paghimo hin pagkaon/tubong/fiber, pati an mga tekniko hin pagbuhî ngan "pagproseso" hin kahayopan. An agrikultura amo gihapon an halipot nga pamulong han pag-aram han pagbuhat han agrikultura — nga kilalado ha pormal nga siyensya hin agrikultura.

An pagtungga han uma

(Bug-os 1 (ihap)) amo in (2 (ihap) ka tigkapatan)

(Tungga 1/2 (ihap) amo in ([[1 (ihap) ka tigkapatan)

(Tungga han tungga) amo in ([[1/4 (ihap) sikupat)

(Tungga han tungga han tunga) amo in ([[1/8 (ihap) sikwalu)

An paghimu hit Sukul

Kun yaun ka tona yaun ka pirmi takin, kun usa an imu takin ngan karuyag niyu mag-sukul san iyu tona, gamita an iyu mga palad an dangaw, dugtunga an iyu tagsa nga dangaw, ma-himu nga dangaw mu dugngan iya dangaw, sunud tunga-a ha duha kay duha man la kam, ansya an iyu pag-titikangan pag sukul-sukul.

Kun duha an imu takin, dugtung-dugtunga an iyu tulu nga dangawan, usa la nga kamut, usa nga dangaw han kada tagsa, mahi-himu niyu nga tulu ka dangaw, tunga-tunga ha tulu an iyu nahimu nga dangaw nga gin-durudugtung. Ibutang ha tona an iyu mga kamut dugtung-dugtunga an dangaw ngan butangi marka, itun nga marka ha tinikangan mawala u matuu ngan matuu man u mawala, ma-isti man u ma-wisti, ma-nurti man u ma-sur, pirmi may tubtuban, tikang ha tinikangan ngadtu han tubtuban tunga-a hin tulu ka iksaktu nga sukul, diri niyu ini mahihimu hin dali-dali la kinahangalan utruhun niyu kanan napulu ka utru ngadtu kamu maging siguradu na.

Kun tulu an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga upat an iyu mga dangaw ngan tunga-a ha upat nga iksaktu nga sukul, ini an iyu taramdan pag sukul.

Kun upat an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga lima an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin lima nga iksaktu nga sukul.

Kun lima an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga unum an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin unum nga iksaktu nga sukul.

Kun unum, durugtunga an dangaw han tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-a iksaktu hin pitu ka sukul.

Kun pitu, durugtunga ngan tunga-tunga-un hin walu nga iksaktu nga sukul. Ini nga sukul nga nakuha niyu han pagtunga-tunga ansya in iyu taramdan nga walu.

Kun an imu takin yaun liwat takin nga diri mu takin, hira nga duha an magdudugtung dugtung an dangaw han ira kada tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-tunga-un nira hin duha, diri ka api hira la kay adtu nga takin han takin mu diri mu naman takin.

Kun an takin mu may takin ngan an takin han takin mu may takin, an ikatulu ngan ika-upat nga katunga-an an mag-susukulay, diri na kam api nga magtakin.

An TUBU

Guin uutud an punu/tanum nga tubu diri dara an iya ugat para pagkusug han túbu nala han tanum, ha dapit ha igbaw han tubu ngaran durhu/patdan ansya an gin-uutud dara an dahon, kinahanglan yaun dahon para ma-itanum utru.