Argentina

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Republika Argentina[1]
República Argentina  (Kinatsila)
LemaEn unión y libertad
"Ha Pagkaurusa ngan Kagawasan"
Nasodnon nga awitHimno Nacional Argentino
Orthographic projection of Argentina, including (in light green) the Argentine claims in Antarctica, the Falkland Islands and South Georgia and the South Sandwich Islands.
Kapital (Pamunuan)
(ngan gidako-i nga syudad)
Buenos Aires
34°36′S 58°23′W / 34.6°S 58.383°W / -34.6; -58.383
(Mga) Opisyal nga Pinulongan Kinatsila
(Mga) Ethniko nga Grupo  86.4% Europeo (kaurugan Italyano ngan Espanyol), 8% Mestizo, 4% Arabo ngan Sinirangan nga Asyano, 1.6% Amerindian [2][3]
Demonimo Argentine, Argentinian, Argentinean
Kagamhanan Federal presidential republic
 -  President Cristina Fernández de Kirchner
 -  Vice President and Chairman of the Senate Julio Cobos
 -  Supreme Court President Ricardo Lorenzetti
Independence from Spain 
 -  May Revolution 25 May 1810 
 -  Declared 9 July 1816 
Kahaluag
 -  Bug-os 2,766,890 nga km2 (8th)
1,068,302  nga kw nga mi 
 -  Katubigan nga (%) 1.1
Katawhan
 -  2009 nga banabana 40,134,425[4] (33rd)
 -  2001 census 36,260,130 
 -  Densidad 15/km2 (168th)
38/kw nga mi
GDP (PPP) 2009 nga banabana
 -  Total $566.922 billion[5] (23rd)
 -  Per capita $14,125[5] (57th)
GDP (nominal) 2008 nga banabana
 -  Total $301.331 billion[5] (31st)
 -  Per capita $7,508[5] (66th)
Gini (2006) 49[6] (high
HDI (2007) 0.866[7] (high) (49th)
Salapî Peso (ARS)
Zona hin oras ART (UTC-3)
Namanehar ha right (trains ride on the left)
Internet nga TLD .ar
Kodigo hin pagtawag +54

An Argentina (kaluwas "ar-hen-TI-na"; puyde liwat igsurat ha Winaray nga Arhentina), nga tinatawag hin opisyal nga Republika Argentina (puyde liwat Republika nga Arhentihanon; ha Kinatsila República Argentina), usa nga nasod ha Salatan nga Amerika o América del Sur, nga nahimo komo usa nga federasyon hin 23 nga mga lalawigan ngan hin usa nga naglulugaring nga syudad o syudad nga may autonomo. Amo ini an ikaduha nga gidako-i nga nasod ha Salatan nga Amerika ngan ika-walo ha kalibutan hin kahaluag hin katunaan ngan amo an gidakoi ha mga nasod nga nayakan hin Kinatsila, bisan man kon an Mehiko, Colombia ngan Espanya darudako pa hin katawhan o populasyon. An kahaluag hini ha kontinente amo in 2,766,890 ka kilometro, butnga han kabugkiran han Andes ha katundan ngan han salatan nga Kalawdan Atlantico ha sidlangan ngan salatan. An Argentina ginsasapitan han Paraguay ngan Bolivia ha amihanan, han Brasil ngan Uruguay ha dumagsaan o amihanan-sidlangan, ngan Chile ha katundan ngan salatan. An Argentina nag-angkon liwat hin 969,464 ka kilometro han Antarctica, nga tinatawag nga Antartica nga Argentina, nga naglalakip gihapon han mga pag-angkon han Chile (Teritoryo Antarctico Chileno) ngan han Reino Unido (Teritoryo Antarctico Britanico); an ngatanan nga mga pag-angkon mahitungod han Antarctica ginsuspendir han Tratado Antarctico han 1961.

Mga probinsya han Argentina[igliwat | edit source]

An mga probinsya o lalawigan han Argentina, upod an ira mga kahaluag ngan katawhan amo an mga nasunod:

Probinsya Kapital Katawhan
(est. 2008)
Kahaluag
(en km²)
GSP/PBG ha tagsa kapita[8]
(U$S, 2008, est.)
Mapa
Bandera de la Ciudad de Buenos Aires.svg Ciudad Autónoma de Buenos Aires[9] 3.042.581 203 23.309 Map of Argentina with provinces names es.png
Bandera Buenos Aires.svg Provincia
de Buenos Aires
La Plata 15.052.177 307.571 7.310
Stemma catamarca.gif Catamarca San Fdo. del Valle
de Catamarca
388.416 102.602 6.009
Bandera de la Provincia del Chaco.svg Chaco Resistencia 1.052.185 99.633 2.015
Bandera de la Provincia del Chubut.svg Chubut Rawson 460.684 224.686 15.422
Bandera de la Provincia de Córdoba.svg Córdoba Córdoba 3.340.041 165.321 6.477
Flag of Corrientes province in Argentina.gif Corrientes Corrientes 1.013.443 88.199 4.001
Bandera de la Provincia de Entre Ríos.svg Entre Ríos Paraná 1.255.787 78.781 5.682
Bandera de la Provincia de Formosa.svg Formosa Formosa 539.883 72.066 2.879
Flag of Jujuy province in Argentina.gif Jujuy San Salvador
de Jujuy
679.975 53.219 3.755
Flag of La Pampa province.png La Pampa Santa Rosa 333.550 143.440 5.987
Flag of La Rioja province in Argentina.gif La Rioja La Rioja 341.207 89.680 4.162
Flag of Mendoza province in Argentina.gif Mendoza Mendoza 1.729.660 148.827 9.079
Bandera de la Provincia de Misiones.svg Misiones Posadas 1.077.987 29.801 3.751
Bandera de la Provincia de Neuquén.svg Neuquén Neuquén 547.742 94.078 26.273
Río Negro Viedma 597.476 203.013 8.247
Bandera de la Provincia de Salta.svg Salta Salta 1.224.022 155.488 4.220
Flag of San Juan province in Argentina.gif San Juan San Juan 695.640 89.651 5.642
San luis prov arg.png San Luis San Luis 437.544 76.748 5.580
Flag of Santa Cruz province in Argentina.gif Santa Cruz Río Gallegos 225.920 243.943 30.496
Flag of Santa Fe province in Argentina.gif Santa Fe Santa Fe 3.242.551 133.007 8.423
Bandera de la Provincia de Santiago del Estero.svg Santiago del Estero Santiago del Estero 865.546 136.351 3.003
Bandera de la Provincia de Tierra del Fuego.svg Tierra del Fuego Ushuaia 126.212[10] 21.478 20.682
Bandera tucuman.svg Tucumán San Miguel
de Tucumán
1.475.384 22.524 3.937
Flag of Argentina.svg Bug-os nga Nasod 39.745.613[10] 2.780.400 8.269

Mga reperensya[igliwat | edit source]

  1. Article 35 of the Constitution. ginhipos tikang ha an orihinal dida han 2007-11-22 gives equal recognition to "United Provinces of the River Plate", "Argentine Republic" and "Argentine Confederation" and authorises the use of "Argentine Nation" in the making and enactment of laws
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named statesmen
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named encuesta
  4. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named pop2009
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 Argentina. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
  6. Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. Ginkità dida han 2009-09-01.
  7. Human Development Report 2009. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.
  8. Estimación elaborada por la consultora Abeceb, a septiembre de 2008, en base a indicadores de ingresos, productivos y fiscales (nacionales como provinciales), a precios corrientes. Informe completo.
  9. An Syudad han Buenos Aires usa nga entidad ha ikaduha nga grado konstitusyonal pero diri ini gin-organisa sugad hin lalawigan kondi sugad hin ispisyal nga rehimen (Syudad Autonoma), sugad hin kalugaringon nga probinsya.
  10. 10.0 10.1 Diri gin-upod an 980.874 ka km² han Antártida Argentina ngan an las Islas del Atlántico Sur nga okupada han Reino Unido, nga diin an Argentina mayda reclama hin soberaniya, nga nabug-os an kahaluag nga 3.761.274 ka km².

Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]