Ayam

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Ayam
Fossil range: Late Pleistocene – Recent
Yorkshire Terrier (wala) ngan Shih Tzu (to-o)
Yorkshire Terrier (wala) ngan Shih Tzu (to-o)
Kahimtang han Pagpapabilin
Hinoptan
Siyentipiko nga pagklasipika
Ginhadi-an: Animalia
Ubosginhadi-an: Eumetazoa
Phylum: Chordata
Ubosphylum: Vertebrata
Klase: Mammalia
Ubosklase: Theria
Orden: Carnivora
Ubos-orden: Caniformia
Banay: Canidae
Ubosbanay: Caninae
Tribo: Canini[1]
Genus: Canis
Espesye: C. lupus
Ubos-espesye: C. l. familiaris
Trinomial name
Canis lupus familiaris
Mga sinonimo
  • Canis familiaris
  • Canis familiaris domesticus

An Ayam o idó (Iningles:Dog) (Pambansa:Aso) [2] (Canis lupus familiaris) amo an usa ka klase nga mammal nga kauropod ha pamilya Canidae. Ginaataman ini nga hayop han mga tawo ha maiha na nga matahon. An mga ayam nagagamitan han katawhan ha damo nga butang sugad ha trabaho, pagbantay ha panimalay nga alaga. Damo naayon pag-alaga hin ayam kay makisasangkayon hira nga namamati ha tawo.

Etymolohiya[igliwat | edit source]

An ayam amo an Winaray, Hiligaynon, ngan Bikolano san hayop na gintatawag naman ha Tagalog ngan Ilokano na "aso". Sa iba na parte han Samar ngan Leyte ug bisan sa Bikol "ido" an gamit na termino para sa ayam.

An bata nga ayam amo an gintatawag nga "tiyô" o "idô" ha Winaray. Posible na usa la an gintikangan han termino na Winaray na "ido" ngan han Cebuano iro ug an Tausog na "iru'".

Taxonomiya[igliwat | edit source]

Sadton 1753, iguin-lista ni Carl Linnaeus sa mga klase san quadruped na pamilyar ha iya an canis, an Latin na termino san ayam. Kaupod na mga specie sini na gin-tala ni Linnaeus an fox (na gin-ngaranan niya na Canis vulpes), lobo (Canis lupus), ngan an ayam (Canis canis). San mga sumunod na mga edition, gin-tanggal ni Linnaeus an Canis canis ngan gin-pahilaba an lista niya san genus Canis, ngan sadton 1758 kaupod san listahan an fox, mga lobo, ngan jackals ngan daramo na ngaran san ayam, sugad san aegyptius, aquaticus, ngan mustelinus. Kaupod liwat sini an duha na sikat na ngaran san ayam bilang usa na specie: an Canis domesticus ngan Canis familiaris.[3]

Pinanbasaran[igliwat | edit source]

  1. Macdonald, David; Claudio Sillero-Zubiri (2004). The Biology and Conservation of Wild Canids. Oxford: Oxford University Press. pp. 45–46. ISBN 0198515561.
  2. Ha pira nga dapit ha Leyte, Biliran, ug Samar, an pulong nga idó o bis pangani idô amo in ginagamit nga pulong imbes nga ayam. Kitaa pananglitan an Waray-English Dictionary ni George Dewey Tramp pakli 203 Dunwoody Press, Maryland, USA 1996
  3. Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae:secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.. 1 (10th ed.). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 38. http://www.biodiversitylibrary.org/page/726931. Ginkúhà dida han 8 September 2008.

Bibliograpiya[igliwat | edit source]

Dugang nga barasahon[igliwat | edit source]

  • De Vito, Dominique (September 1, 2005). "World Atlas of Dog Breeds". World Atlas of Dog Breeds (6th ed.). Neptune City, NJ Lanham, MD: TFH Publications, Inc.. pp. 960 pages. ISBN 0793806569. ISBN 978-0793806560.
  • Wilcox, Bonnie; Walkowicz, Chris (March 1995). "Atlas of Dog Breeds of the World". Atlas of Dog Breeds of the World (5th ed.). Neptune City, NJ Lanham, MD: TFH Publications, Inc. Distributed in the U.S. to the Bookstore and library trade by National Book Network. pp. 912. ISBN 0793812844. ISBN 9780793812844.

Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]