Chen Shui-bian

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Chen Shui-bian
陳水扁

Ha pwesto
Mayo 20, 2000 – Mayo 20, 2008
Sugbong-Mangulo Annette Lu
Gin-unahan ni Lee Teng-hui
Ginsundan ni Ma Ying-jeou

Ha pwesto
Oktubre 15, 2007 – Enero 12, 2008
Gin-unahan ni Yu Shyi-kun
Ginsundan ni Tsai Ing-wen
Ha pwesto
Hulyo 21, 2002 – Disyembre 11, 2004
Gin-unahan ni Frank Hsieh
Ginsundan ni Su Tseng-chang

Ha pwesto
Disyembre 25, 1994 – Disyembre 25, 1998
Gin-unahan ni Huang Ta-chou
Ginsundan ni Ma Ying-jeou

Ha pwesto
Pebrero 1, 1990 – Disyembre 25, 1994
Constituency DPP ha-Syudad han Taipei

Natawo Oktubre 12, 1950 (1950-10-12) (edad 64)
Guantian, Syudad han Tainan (Kondado han Tainan, Taiwan hadto nga panahon)
Nasodhanon  Republika han Tsina
Partido 
nga politikanhon
independente
Other political
affiliations
Progresibo Demokratiko (1989–2008)
(Mga) Asawa Wu Shu-chen (m. 1975) «start: (1975)»"Marriage: Wu Shu-chen to Chen Shui-bian" Location: (linkback://war.wikipedia.org/wiki/Chen_Shui-bian)
Urukyan Prisohan han Taipei
Alma mater National Taiwan University
Trabaho Abogado
Politiko
Relihiyon I-Kuan Tao[1]
Chen Shui-bian
Nahig-araan nga Tsinino
Ginyano nga Tsinino

Hi Chen Shui-bian (nahig-araan nga Tsinino: 陳水扁; pinyin: Chén Shuǐbiǎn; Tinaiwanes: Tân Chúi-píⁿ) (natawo Oktubre 12, 1950) usa nga kasanhi nga Taiwanes nga politiko nga amo an ika-10 ngan ika-11-nga-panahon nga Mangulo han Republika han Tsina tikang 2000 tubtob 2008. Hi Chen, nga api han Partido Progresibo Demokratiko (PPD) nga ha kahi-araan nasuporta hin independensya han Taiwan, nagtapos hin labaw hin kalim'an nga tuig hin pagdumara han Kuomintang (KMT) ha Taiwan. Ha pag-agnay, tinatawag hi Chen nga A-Bian (阿扁; Ābiǎn; Tinaiwanes: 阿扁仔 A-píⁿ-à).

Inmapi ha politika hi Chen han 1980 komo usa nga abogado ngan nakilala hiya tungod han iya magkusog nga mga argumento; tungod han iya panginano mahiunong han reporma para han sistema nga politikanhon, inmapi hi Chen ha politika nga api han kagiusan nga Tangwai ngan na-elihido hiya ngadto han Konseho han Syudad han Taipei han 1981. Ginbilanggo hi Chen han 1985 tungod hin libel komo editor han tagsemana nga naugop-hin-demokrasya nga revista nga Neo-Formosa. Nahinabo ini katapos han pagmantala hin barasahon nga nagkritikar kan Elmer Feng,usa nga propesor hin pilosopiya ha unibersidad nga ha urhe napili nga magbabalaod ha ilarom han Kuomintang. Katapos han pagpagawas ha iya tikang ha bilanggoan, hi Chen napili nga api han Magbabalaod nga Yuan han 1989, ngan Alkalde han Taipei han 1994.

Nagdaog hi Chen han 2000 nga pinili-ay hin mangulo dida han Marso 18 nga diin nakakuha hiya hin 39% là han botos komo resulta hin pagkabublag hin mga faksyon ha sakob han Kuomintang, han pagdalagan ni James Soong ha pagka-mangulo komo usa nga independente o naglulugaring nga kandidato patko han ginpili han partido nga hi Lien Chan. Hi Chien amo an nagin syahan ngan ha yana an amo la nga diri-Kuomintang nga nagkapot han paglingkod hin mangulo. Bisan kon hi Chen nakakarawat hin hagtaas nga pagranggo hin pag-uyon ha mga survey han syahan nga mga semana han iya panahon-hin-pag-alagad, an iya pagkapopular nahulog tungod hin mga pagtahap hin pangurakot ha sakob han administrasyon ni Chen ngan han diri paka-pasa hin pamalaod ha Magbabalaod nga Yuan nga kontrolado han oposisyon nga KMT. Han 2004, han iya kampanya hin pagpareelihir, napusil hi Chen samtang nangangampanya.

Han Septyembre 11, 2009, ginsirotan hi Chen hin pagkabilanggo hin panginabuhi ngan ginmultahan hiya hin NT$200 ka milyon[2] (US$6.13 ka milyon) ha mga pagtahap hin pagdesfalko (embezzlement), pagkarawat hin bayad nga coecho o suborno (bribe), ngan bunak hin salapi o lavado hin salapi (money laundering), nga nanginlabot hin kabug-osan nga US$15 ka milyon (NT$490 ka milyon) samtang dida hiya ha paglingkod tikang han 2000 tubtob 2008.[3] Sumala han mga naugop kan Chen, ini nga pagprosegir gindara tungod hin panmulitika.[4][5] Hi Chen amo an syahan nga RT nga mangulo nga ginsirotan hin pagkabilanggo.[6]

Mga kasarigan[igliwat | edit source]

  1. Kuo, Cheng-Tian (2008). Religion and Democracy in Taiwan. Albany, New York: State University of New York Press. p. 13. ISBN 978-0-7914-7445-7. "Api-nga-gin-initiate hi Chen Shui-bian han Yiguandao. Bisan pa, waray hiya mag-angkon ha publiko han iya relihiyoso nga pagtuo. Bangin tungod han sinkretistiko nga kinaiya han Yiguandao, naghatag hin pagtahod hi Chen han tanan nga mga relihiyon han ira mga importante nga baraan nga adlaw."
  2. Weiyi Lim, Janet Ong "Taiwan Ex-President Chen Sentenced to Life for Graft", Bloomberg News9/11/2009
  3. No byline. "Taiwan ex-leader jailed for life", BBC News, 9/11/2009
  4. Taiwan ex-president Chen given life term for graft
  5. Taiwan's Chen Won't Appeal His Detention
  6. Taipei Times - Chen Shui-bian gets life

Mga sumpay ha gawas[igliwat | edit source]

Wikiquote-logo.svg
Iton Wikiquote mayda tinirok nga mga puplonganon, darahonon o ginyakan nga nahanunungod han/kan:
Mga politikanhon nga mga puwesto
Gin-unahan ni
Huang Ta-chou
Alkalde han Taipei
1994–1998
Ginsundan ni
Ma Ying-jeou
Gin-unahan ni
Lee Teng-hui
Mangulo han Republika han Tsina
2000–2008
Mga puwesto ha partido politikanhon
Gin-unahan ni
Frank Hsieh
Mangulo (Chairman) han Partido Progresibo Demokratiko
Pagdumara han PPD

2000–2008
Ginsundan ni
Tsai Ing-wen
Gin-unahan ni
Frank Hsieh
Mangulo (Chairman) han Partido Progresibo Demokratiko
2000–2004
Ginsundan ni
Ker Chien-ming
Acting
Gin-unahan ni
Yu Shyi-kun
Acting
Mangulo (Chairman) han Partido Progresibo Demokratiko
2007–2008
Ginsundan ni
Frank Hsieh
Acting
Mga pasidungog ngan nabuhat
Gin-unahan ni
Asma Jahangir
Premyo Ha Kagawasan
2001
Ginsundan ni
Helen Suzman