Cuba

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Republika han Cuba
República de Cuba
LemaPatria o Muerte (Kinatsila)
"Amon Nasod o Kamatayan"a
Nasodnon nga awitLa Bayamesa  
("An Bayamesa")
Kapital (Pamunuan)
(ngan gidako-i nga syudad)
La Habana
23°8′N 82°23′W / 23.133°N 82.383°W / 23.133; -82.383
(Mga) Opisyal nga Pinulongan Kinatsila
(Mga) Ethniko nga Grupo  65.05% Europeo (Espanyol, Franses, iba), 10.08% Afrikano (Yoruba, Igbo, iba), 23.84% Mulatto & Mestizo[1]
Demonimo Cubano
Kagamhanan Sosyalista nga Republika,
Usa-nga-partido nga estado komunista
 -  Presidente Raúl Castro
 -  Premier Raúl Castro
Independensya tikang han Espanya 
 -  Gindeklarac Oktubre 10, 1868 
 -  Gindeklara in Republika Mayo 20, 1902
tikang han Estados Unidos 
 -  Cubano nga Rebolusyon Enero 1, 1959 
Kahaluag
 -  Bug-os 110,861 nga km2 (ika-105)
42,803  nga kw nga mi 
 -  Katubigan nga (%) waray bale
Katawhan
 -  2008 nga banabana 11,423,952[2] (ika-73)
 -  2002 census 11,177,743 
 -  Densidad 102/km2 (ika-97)
264/kw nga mi
GDP (PPP) 2008 nga banabana
 -  Total $108.2 ka bilyon[3] 
 -  Per capita $9,500[3] 
GDP (nominal) 2008 nga banabana
 -  Total $55.18 ka bilyon[3] 
 -  Per capita $4,830[2][3] 
HDI (2008) 0.855[4] (hataas) (ika-48)
Salapî Cubano nga peso (CUP)
Nababalhin nga peso d (CUC)
Zona hin oras (UTC-5)
 -  Summer (DST) (Natikang hit Marso 11; natapos hit Nobyembre 4) (UTC-4)
Namanehar ha tuo
Internet nga TLD .cu
Kodigo hin pagtawag 53
a Sugad han naipakita dida han obverso nga bahin han 1992 nga coin[5] (Tigamni nga an Kinatsila nga pulong "Patria" usa nga binabayi nga pulong ngan puyde ini maihubad ha Winaray nga "Duyan" o "Lugar nga Natawhan" or "Iroy nga Tuna".)
bAn Konstitusyon han Cuba nasiring nga an "Cuba usa nga independyente ngan soberano nga sosyalista nga estado [Artikulo 1] ngan an ngaran han Cubano nga estado amo an Republika han Cuba [Artikuko 2]."[6] An kagamit han "sosyalista nga republika" agod maipahayag an estilo hin pan-gobyernohan ha Cuba haros uniforme, bisan man kon in mga porma hin gobyerno waray unibersal nga ginkakasabotan nga tipolohya. Pananglitan, Atlapedia[7] nagdedeskribir hini nga "Unitaryo nga Sosyalista nga Republika"; An Encyclopædia Britannica[8] diri nagamit han pulong nga "unitaryo" sugad hit kadam-an nga mga barasahon.
c Ha pagtikang han Napulo ka Tuig nga Gyera.
d Tikang han 1993 tubtob 2004 an U.S. dollar gin-gamit upod han peso tubtob han pagsalyo-a han dolyar han nababalhin nga peso.

An Republika han Cuba (ha Kinatsila: República de Cuba) usa nga nasod ha Dagat han Antillas o Dagat Caribe. Ini nga nasod naglalakip han Isla han Cuba, nga amo an gidako-i ngan ikaduha nga gidamo-i hin tawo nga isla han Antillas Mayores, an Isla de la Juventud, ngan pipira nga mga gudti-gudti nga mga puro o isla nga hagrani.

La Habana an gidakoi nga syudad ngan amo an kapital han nasod. An Santiago de Cuba ngan Camagüey mga importante liwat nga mga Cubano nga syudad. Mga kilalado liwat nga mga gurugudti nga mga bungto amo an: Baracoa (nga amo an syahan nga gin-ukyan han Espanyoles ha Cuba), Trinidad (usa nga UNESCO nga sityo hin herensya han kalibutan ), ngan Bayamo.

An Cuba mayda populasyon nga 11 ka ribo o milyon nga tawo ngan amo an gidamoi hin populasyon nga islahanon nga nasod ha Caribe. An katawhan hini, kultura, ngan mga kustumbre tikang hin mga dirudilain nga mga pinanguhaan sugad han: an mga tuminongnong nga mga Taíno ngan Ciboney nga mga tawo; an panahon han pagkolonisar han Espanya; an pagdara han Africano nga mga uripon; ngan an kaharani hini han Estados Unidos.

An ngaran nga Cuba tikang han Taíno nga yinaknan ngan bisan man kon an iksakto nga kahulogan diri klaro, puyde ini mahubad nga "an lugar nga diin an mabinungahon nga tuna damo" (cubao ha orihinal nga Taíno)[9], o kundi man an "dako nga lugar" (coabana).[10]

An nasodnon nga bukad amo an "flor de mariposa" (Bukad han Alibangbang) ngan an nasodnon nga tamsi amo an Tocororo o an Cubano nga Trogon.[11]

Administratibo nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]

An Cuba mayda napulo kag upat (14) nga mga lalawigan o probinsya ngan usa nga ispisyal nga munisipalidad (an Isla de la Juventud). Ini han una mga kabahin hin unom nga darudako nga mga lalawigan: Pinar del Río, La Habana, Matanzas, Las Villas, Camagüey ngan Oriente. An mga yana nga mga pagbahin-bahin baga hin sugad han mga probinsya militar han panahon han Mga Gyera hin Paglugaring ha Cuba, nga diin an mga lugar nga gidako-i hin samok ginbahin-bahin.

1 Isla de la Juventud (Puro han Kabatan-on o Puro han Pagkabata)
2 Pinar del Río 9 Ciego de Ávila
3 La Habana (An Habana) 10 Camagüey
4 Ciudad de la Habana (Syudad han Habana) 11 Las Tunas
5 Matanzas 12 Granma
6 Cienfuegos 13 Holguín
7 Villa Clara 14 Santiago de Cuba
8 Sancti Spíritus 15 Guantánamo

An mga lalawigan ginbahin-bahin pa ngadto hin usa ka gatos kapitoan (170) nga mga munisipyo.

Mga kasarigan[igliwat | edit source]

  1. Official 2002 Cuban Census
  2. 2.0 2.1 [1]
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 Cuba, CIA World Factbook, https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html, ginkúhà dida han 2009-04-06
  4. Human development Reports: Cuba, United Nations Development Programme, 2007/2008, http://hdrstats.undp.org/countries/data_sheets/cty_ds_CUB.html, ginkúhà dida han 2008-01-01
  5. Sonic.net. 1992 coin. Ginkità dida han 2006-09-26.
  6. Government of Cuba. The Cuban constitution. Ginkità dida han 2007-01-29.
  7. Atlapedia. Cuba.
  8. Encyclopædia Britannica. Cuba. Ginkità dida han 2007-01-29.
  9. www.alfredcarrada.org/notes8.html
  10. members.dandy.net/~orocobix/terms1.htm
  11. http://www.dtcuba.com/CubaInfoDetails.aspx?c=9&lng=2