Cagayan

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray
Cagayan


An Cagayan usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Tuguegarao ngan nahimutang ini ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga pag-ultan han isla han Luzon. Lakip gihapon han Cagayan an Kapuropod-an Babuyan ha amihanan. An lalawigan ginsasapitan han Ilocos Norte ngan Apayao ha katundan, ngan han Kalinga ngan Isabela ha salatan. An lalawigan han Cagayan iba tikang han syudad ha Mindanao nga an ngaran Cagayan de Oro, ngan hirayo ini tikang han Kapuropod-an Cagayan han Palawan.

An mga yana nga historiador nasiring nga an ngaran nga Cagayan tikang daw han pulong nga “tagay,” usa nga klase hin tanom nga damo dida han amihanan nga bahin han probinsya. Amo nga an pulong nga “Catagayan” nga buot sidngon usa nga lugar nga diin damo an tagay ginpahalipot ngadto hin “Cagayan,” nga amo an ngaran yana han probinsya.

Demograpiko[igliwat | edit source]

An kadam-an han mga tawo ha Cagayan mga Ilokano an katulinan, kasagaran tikang hin mga namalhin ngada tikang han Ilocos nga Rehiyon. Han syahan, an pinakadamo nga mga tawo amo an mga Ybanag (o Ibanag), nga syahan nabilingan han mga Espanyol nga mga explorador ngan ginkonvertir anay ini nga mga tawo ngadto hin Katolisismo han mga misyonero. Amo ini nga ugsa han pag-abot han mga Ilocano, an Ibanag nga yinaknan amo an gingagamit han lugar.

Gawas han mga Ilokano ngan mga Ibanag, an mga Malauegs, mga Itawit, mga Gaddang, mga grupo hin mga nagbabalhibalhin nga mga Aetas, ngan mga pamilya hin Ivatan nga na-assimilado ngadto han Ybanag-Ilocano nga kultura nangungukoy ha Cagayan.

Heyograpiya[igliwat | edit source]

Politikal[igliwat | edit source]

An Cagayan mayda karuhaan kag walo (28) nga mga bungto ngan usa nga syudad ngan ginbahin ini ngadto hin tulo nga distrito ha Kongreso.. Mayda ini 816 ka baranggay. An Syudad han Tuguegarao (tikang han Disyembre 18, 1999) amo an kapital han lalawigan, sentro han rehiyon, ngan sentro hin negosyo, komersyo, ngan edukasyon. Mayda ini kahaluag hin katunaan nga 144.80 ka kwadrado nga kilometro ngan populasyon nga 120,645 tikang han 2000.

Syudad[igliwat | edit source]

Mga Bungto[igliwat | edit source]

Pisikal[igliwat | edit source]

Ginsasapitan an lalawigan han Kalawdan Pacifico ha sidlangan; ha salatan han lalawigan han Isabela; ha katundan han Cordillera nga kabugkiran; ngan ha amihanan han Balintang Channel ngan han Babuyan nga Kapuropod-an. Mga duha ka kilometro tikang ha dumagsaon o amihanan-sidlangan nga punto han lalawigan amo an isla han Palaui; nga pira ka kilometro ha katundan amo an Isla han Fuga. An Babuyan nga Kapuropod-an, nga naglalakip han Calayan, Dalupiri, Camiguin, ngan Babuyan Claro, mga 60 ka nautical nga milyas ha amihanan tikang ha Luzon.

An lalawigan mayda bug-os nga kahaluag hin katunaan nga 9,002.70 ka kwadrado nga kiloemtro, nga amo in tulo ka porsyento han bug-os nga kahaluag han nasod, ngan amo ini nga an lalawigan an ikaduha nga gidako-i nga lalawigan hini nga rehiyon.

Mga Sumpay ha Gawas[igliwat | edit source]

Mga Syudad ngan Bungto han Cagayan
Mga Syudad: Tuguegarao
Mga Bungto: Abulug | Alcala | Allacapan | Amulung | Aparri | Baggao | Ballesteros | Buguey | Calayan | Camalaniugan | Claveria | Enrile | Gattaran | Gonzaga | Iguig | Lal-lo | Lasam | Pamplona | Peñablanca | Piat | Rizal | Sanchez-Mira | Santa Ana | Santa Praxedes | Santa Teresita | Santo Niño | Solana | Tuao
Mga Rehiyon ngan Lalawigan han Luzon
Ilocos nga Rehiyon: Amihan nga Ilocos (Ilocos Norte) | La Union | Pangasinan | Salatan nga Ilocos (Ilocos Sur)
Siong han Cagayan: Batanes | Cagayan | Isabela | Nueva Vizcaya | Quirino
Butnga nga Luzon: Aurora | Bataan | Bulacan | Nueva Ecija | Pampanga | Tarlac | Zambales
CALABARZON: Batangas | Cavite | Laguna | Quezon | Rizal
MIMAROPA: Katundan nga Mindoro (Occidental Mindoro) |Marinduque | Romblon | Palawan | Sinirangan nga Mindoro (Oriental Mindoro)
Bicol nga Rehiyon: Albay | Amihanan nga Camarines (Camarines Norte) | Catanduanes | Masbate | Salatan nga Camarines (Camarines Sur) | Sorsogon
Admin. nga Rehiyon han Cordillera: Abra | Apayao | Benguet | Bukid nga Lalawigan (Mountain Province) | Ifugao | Kalinga
Metro Manila: Waray mga probinsya