Kublai Khan

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Hi Kublai Khan

Hi Kublai o Khubilai Khan (Septyembre 23, 1215[1] – Pebrero 18, 1294[2]) (Minonggol: Хубилай хаан; Tsino: 忽必烈), (an ngaran puyde liwat igsurat nga Kublai Kan) amo an ikalima nga Harangdon nga Khan han Imperyo Mongol tikang han 1260 tubtob 1294 ngan amo an nagtukod han Dinastiya Yuan ha Tsina. Komo ikaduha nga anak ni Tolui ngan Sorghaghtani Beki ngan usa nga apo ni Genghis Khan, gin-angkon niya an titulo nga Khagan han Ikh Mongol Uls (Imperyo Mongol) han 1260 katapos han kamatay han iya magurang nga bugto nga hi Möngke han naglabay nga tuig, bisan man kon an iya manghod nga bugto nga hi Ariq Böke gintagaan gihapon hini nga titulo didto han Mongolnon nga kapital ha Karakorum. Nagdaog hi Kublai ha urhe kan Ariq Böke han 1264, ngan an gyera para han pagsunod amo an nagtikang han gyera sibil han imperyo Mongol. Kundi an Imperyo Mongol, ha kasahiran, nagpabilin nga nahiusa ngan makusog.[3] An impluwensya ni Kublai makusog pa didto han Ilkhanate ngan Bulawanon nga Katig-uban, nga amo an mga katundan nga dapit han Imperyo Mongol.[4][5] An ginhadi-an ni Kublai tikang han Kalawdan Pasipiko tubtob didto han mga Ural, tikang ha Siberia ngadto ha Afghanistan – usa nga ika-lima nga bahin han gin-uukyan nga tuna han kalibutan.[6]

Han 1271, gintukod ni Kublai an Dinastiya Yuan, nga hadto nga panahon amo an namumuno han yana nga Mongolia, Amihanan nga Tsina, damo han dapit han Katundan nga Tsina, ngan in pipira nga sapit nga mga dapit, ngan hi Kublai amo an nagin Emperador han Tsina. Han 1279, nagin-malinamposon an mga puwersa nga Yuan han pagpuypoy han kataposan nga pagpatok han Salatan nga Song nga Dinastiya, ngan hi Kublai amo an nagin syahan nga diri-Tsino nga Emperador nga nagsakop han bug-os nga Tsina. Hiya la an Mongol nga khan katapos han 1260 nga nakadaog hin mga bag-o nga pagsakop.[7]

Tungod kay hiya an Mongol nga Emperador nga nagpa-uswag kan Marco Polo ngadto ha Tsina, nagin kilalado hi Kublai Khan ha Europa.[7]

Mga kasarigan[igliwat | edit source]

  1. Rossabi, Morris (1988). Khubilai Khan: His Life and Times. University of California Press. pp. 13. ISBN 0-520-06740-1.
  2. Rossabi, Morris (1988). Khubilai Khan: His Life and Times. University of California Press. pp. 227–228. ISBN 0-520-06740-1.
  3. The Encyclopedia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information, p.893
  4. Mark Borthwick-Pacific Century, Westview Press, 2007, ISBN 0-8133-4355-0
  5. H.H.Howorth-The History of the Mongols, vol.II, p.288
  6. John Man-Kublai Khan, Bantam, 2007 ISBN 0-553-81718-3
  7. 7.0 7.1 C.P.Atwood-Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, p.457