Portugal

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Republika Portugesa
República Portuguesa (Pinortuges)
Nasodnon nga awit"A Portuguesa"
(An Portugesa)
Kahamutang han  Portugal  (lunghaw)

– ha kontinente nga Europeo  (manipis nga lunghaw & masirom nga grey)
– ha Unyon Europea  (manipis nga lunghaw)  —  [Legend]

Kapital (Pamunuan)
(ngan gidako-i nga syudad)
Lisboa
38°46′N 9°9′W / 38.767°N 9.15°W / 38.767; -9.15
(Mga) Opisyal nga Pinulongan Pinortuges
Ginkikilala nga (mga) pinulongan nga rehiyonal Minirandes1
(Mga) Ethniko nga Grupo  96.87% Portuges ngan 3.13% nga mga legal nga inmigrante (Cabo Verdehanon, Brasilenyo, Ukrayano, Angolahanon, etc.) (2007)[1]
Demonimo Portuges
Kagamhanan Parlamentaryo nga republika
 -  Mangulo Aníbal Cavaco Silva (PSD)
 -  Primer Ministro Pedro Passos Coelho (PSD)
 -  Mangulo han Katitirok Jaime Gama (PS)
Kahimo An konbensyonal nga pitsa han Paglugaring 1139 
 -  Pagtukod 868 
 -  Pagbalik hin pagtukod 1095 
 -  De facto nga soberaniya 24 Hunyo 1128 
 -  Ginhadi-an 25 Hulyo 1139 
 -  Ginkilala 5 Oktubre 1143 
 -  Pagkilala han Santo Papa 23 Mayo 1179 
 -  Paghibalik hin Paglugaring 1 Disyembre 1640 
 -  Pagkilala han paghibalik hin paglugaring 13 Pebrero 1668 
 -  Republika 5 Oktubre 1910 
EU pag-api 1 Enero 1986
Kahaluag
 -  Bug-os 92,090 nga km2 (ika-110)
35,645  nga kw nga mi 
 -  Katubigan nga (%) 0.5
Katawhan
 -  Hulyo 2009 nga banabana 10,707,924 (ika-77)
 -  2001 census 10,355,824 
 -  Densidad 114/km2 (ika-87)
295/kw nga mi
GDP (PPP) 2008 nga banabana
 -  Total $236.049 billion[2] (ika-46)
 -  Per capita $22,232[2] (ika-39)
GDP (nominal) 2008 nga banabana
 -  Total $244.640 billion[2] (ika-37)
 -  Per capita $23,041[2] (ika-32)
HDI (2007) 0.909 (very high) (34th)
Salapî Euro ()² (EUR)
Zona hin oras WET³ (UTC0)
 -  Summer (DST) WEST (UTC+1)
Mga format hin petsa dd-mm-yyyy, yyyy-mm-dd, yyyy/mm/dd (CE)
Namanehar ha tuo (tikang han 1928)
Internet nga TLD .pt4
Kodigo hin pagtawag 351
1 An Minirandes, nga ginyayakan hin pira nga mga baryo han munisipyo han Miranda do Douro, opisyal nga ginkilala han 1999 (Lei n.° 7/99 de 29 de Janeiro), tikang hadto, nagkaada hin opisyal nga katungod-hin-paggamit hin Minirandes han linggwistiko nga komunidad nga nanginginlabot ini.[3] Ginkikila gihapon an Portuges nga Pinulongan ha Sinyal.
2 Ugsa han 1999: Portuges nga escudo.
3 Azores: UTC-1; UTC in summer.
4 An .eu nga domain ginagamit gihapon kay ginsasaroan ini han iba nga mga api-nga-estado han Unyon Europeo.

An Portugal (nga ha opisyal nga pagtawag Republika Portugesa; ha Kinatsila ngan Pinortuges: República Portuguesa) usa nga nasod nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan nga Europa dida han Peninsula Ibérica, ngan amo ini an gikatundani o pinakakatundan nga nasod ha mainland nga Europa. Ginsasapitan an Portugal han Espanya ha amihanan ngan sidlangan ngan han Kalawdan Atlantico ha katundan ngan salatan. An Atlantico nga mga kapuropod'an han Azores ngan Madeira lakip gihapon han Portugal.

Administratiba nga pagbahinbahin[igliwat | edit source]

An prinsipal nga administratiba nga pagbahinbahin han Portugal amo in 18 nga mga distrito ha kontinente ngan duha nga mga autonoma nga rehiyon han Azores ngan Madeira, ngan ini liwat ginbahin ngadto hin 308 nga mga munisipyo (concelho) ngan 4,257 nga parokya (freguesia).[4] An mga distrito nagpapabilin nga amo an pinaka-importante nga pagbahinbahin han nasod, nga ginagamit nga base para hin damo nga mga gamit ha administrasyon sugad ha mga elektoral nga mga distrito.

An mga distrito ighihinay-hinay nga sasaliwanan hin mga rehiyon nga amo iton magigin bag-o nga administratibo nga pagbahin-bahin han Portugal.

Ugsa han 1976, an duha nga kapuropod-an ha Atlantico mga lakip liwat han heneral nga estruktura hin mga distrito portuges nga mayda la pagka-iba nga estruktura administratiba nga nahabutang dida han Estatuto han Mga Distrito Autonomo han Saragpit nga Mga Puro (Estatuto dos Distritos Autónomos das Ilhas Adjacentes),[5] nga naghatag han mga Junta General (Juntas Gerais) hin kalugaringon nga mga gahom. Mayda tulo nga distrito autonomo han Azores ngan ha Madeira:

Katapos han 1976, an Azores ngan an Madeira nagkaada hin mga Estatuto hin Autonoma nga Rehiyon, nga nagwara han pagbahinbahin hin mga distrito, ngan nagkaada hin estatudo politiko-administratibo ngan mga organo hin kalugaringon nga kagamhanan o gobyernos.[6] An yana nga pagbahinbahin ha administratiba nahabutang han tabula ha ubos.

Mga Distrito[7]
  Distrito Kahaluag Populasyon     Distrito Kahaluag Populasyon
1 Lisboa (Lisbon) 2,761 ka km² 2,124,426 PortugalNumbered.png 10 Guarda 5,518 ka km² 173,831
2 Leiria 3,517 ka km² 477,967 11 Coimbra 3,947 ka km² 436.056
3 Santarém 6,747 ka km² 445,599 12 Aveiro 2,808 ka km² 752,867
4 Setúbal 5,064 ka km² 815,858 13 Viseu 5,007 ka km² 394,844
5 Beja 10,225 ka km² 154,325 14 Bragança (Branganza) 6,608 ka km² 148,808
6 Faro 4,960 ka km² 421,528 15 Vila Real 4,328 ka km² 218,935
7 Évora 7,393 ka km² 170,535 16 Porto 2,395 ka km² 1,867,986
8 Portalegre 6,065 ka km² 119,543 17 Braga 2,673 ka km² 879,918
9 Castelo Branco 6,675 ka km² 208,069 18 Viana do Castelo 2,255 ka km² 252,011
Mga Autonoma nga Rehiyon
Autonoma nga Rehiyon Kahaluag Populasyon Tawag han Nangungkoy/Molupyo
Açores (Azores)
2.333 km²
243.101
Açoriano
Madeira
801 km²
244.098
Madeirense

Mga reperensya[igliwat | edit source]

  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ine.pt
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Portugal. International Monetary Fund. Ginkità dida han 2009-10-01.
  3. The Euromosaic study, Mirandese in Portugal, europa.eu – European Commission website. Ginkuha Enero 2007.
  4. Portugal no Veraki.
  5. Decreto-Lei n.º 36453, han 4 han Agosto han 1947
  6. Artigo 6.º, parágrafo 2, da Constituição da República Portuguesa.
  7. Distritos de Portugal.
Bandira han Unyon Europea Unyon Europea Bandira han Unyon Europeo
Alemanya | Austrya | Belhika | Bulgarya | Dinamarka | Eslovakya | Eslovenya | Espanya | Estonya | Finlandya | Fransya | Gresya | Hungarya | Kroasya | Irlanda | Italya | Letonya | Lituanya | Luxemburg | Malta | Nederlandes/Paises Bajos | Polonya | Portugal | Reino Unido | Rumanya | Suesya | Republika Tseka | Tsipre
Mga Nasod ha Europa
Albanya | Alemanya | Andorra | *Armenya | *Aserbaiyan | Austrya | Belarus/Bielorrusya | Belhika | Bosnya ngan Hersegovina | Bulgarya | Dinamarka | Eslovakya | Eslovenya | Espanya | Estonya | Finlandya | Fransya | Gresya | *Georgia/Heorhya | Hungarya | Irlanda | Islandya | Italya | *Kasahistan | Kroasya | Lestenstin | Letonya | Lituanya | Luxemburgo | Malta | Moldavya | Monako | Montenegro | Nederlandes/Paises Bajos | Noruega | Polonya | Portugal | Reino Unido | Republika han Macedonia | Rumanya | *Rusya | San Marino | Serbya | Suesya | Suisa | Syudad han Vaticano | Republika Tseka | *Tsipre | *Turkeya | Ukranya
Iba nga mga teritoryo: Akrotiri ngan Dhekelya | Esvalbard | Feroe nga Islas | Guernsey | Hibraltar | Jan Mayen | Jersey | Isla han Man