Tajo

Tikang ha Wikipedia
Laktaw ngadto ha: paglayag, bilnga
Tajo
Tagus, Tejo
Salog
Lantaw han Salog Tajo ha Toledo, Espanya
Mga Nasod Espanya, Portugal
Tributaries
 - left Guadiela, Algodor, Gévalo, Ibor, Almonte, Salor, Sever, Sorraia
 - right Jarama, Guadarrama, Alberche, Tiétar, Alagón, Zêzere
Source Fuente de García
 - location Kabugkiran han Albarracín, Teruel, Espanya
 - elevation 1,593 m (5,226 ft)
Mouth Estuaryo han Tajo
 - location Kalawdan Atlantico harani han Lisboa, Portugal
 - elevation 0 m (0 ft)
Length 1,038 km (645 mi)
Basin 80,100 km2 (30,927 sq mi)
Discharge
 - average 500 m3/s (17,657 cu ft/s)
Pagsulog han Tajo ha Península Ibérica
Wikimedia Commons: Tagus
Website: Confederación Hidrográfica del Tajo


An Tajo (Kinatsila: Tajo [ˈtaxo]; Pinortuges: Tejo [ˈtɛʒu]; Linatin ngan Iningles: Tagus; Kahadto nga Griniyego: Τάγος Tagos) amo an gihalaba-i nga salog han Península Ibérica. Ha Espanya 1,038 km (645 mi) an kahalaba hini, 716 km (445 mi), 47 km (29 mi) ha daplin han katubtuban han Portugal ngan Espanya ngan 275 km (171 mi) ha Portugal, nga diin nasulog ini ngadto han Kalawdan Atlantico harani ha Lisboa. An kahaluag han kwenka hini 80,100 square kilometers (30,927 sq mi) (an ikaduha nga gidakoi ha Peninsula Iberica sunod han Duero). Gin-gagamit an Tajo han dako nga bahin han pagsulog hini. Damo nga mga dam ngan mga pag-diversyon naghahatag hin maiinom nga tubig ha kadam-an han butnga nga Espanya, upod han Madrid, ngan ha Portugal, samtang mga dinosena ka mga estasyon hidroelektriko naghihimo hin koryente elektrika. Ha mga butnga han mga dam, nasunod ini hin nahuhuot nga pagsulog, kundi katapos han Almourol nasulog ini ngadto hin haluag nga alluvial nga siong nga masurong magbaha. Ha ganghaan hini mayda dako nga estuaryo nga diin an syudad han Lisboa nahamutang.

An gintitikangan han Tajo amo an Fuente de García, didto ha Montes Universales, Sistema Ibérico, Sierra de Albarracín Comarca. An tanan nga mga salog nga nadugtong hini nadugtong han Tajo tikang han tu-o (amihanan) nga pangpang. An dagko nga mga syudad nga gin-aagi-an han sulog han Tajo amo an Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina ngan Alcántara ha Espanya, ngan an Abrantes, Santarém, Almada ngan Lisboa ha Portugal.

Sulog[igliwat | edit source]

Ha Espanya[igliwat | edit source]

An syahan nga kilalado nga bungto dida han Tajo amo an Sacedón. Unhan han Aranjuez nahadugtong dinhi an gin-kombina nga pagsulog han Henares ngan han Tajuña. Unhan han Toledo nahadugtong an salog han Guadarrama. Ha iraya han Talavera de la Reina nahadugtong dinhi han Alberche. Ha Valdeverdeja amo an iraya nga dapit han halaba nga iraya nga reservoir nga amo an Embalse de Valdecañas, nga diin unhan hini amo an Embalse de Torrejon, nga diin ngadto an pagsulog han Tiétar, ngan han padagat o ubos nga reservoir, an Embalse de Alcántara ngadto diin an pagsulog han Alagón ha ubos nga bahin.

Ha Portugal[igliwat | edit source]

Katapos han paghimo han katubtuban han nasod, nasakob an sulog ha Portugal, nga naagi ha Vila Velha de Ródão, Abrantes, Constância, Entroncamento, Santarém ngan ha anVila Franca de Xira ha igbaw hin halaba nga suok nga estuary nga diin an syudad han Lisboa nahamutang dida han ganghaan. Nasalipdan an estuary han Reserva Natural do Estuário do Tejo. Ada gihapon an gihalaba-i nga tulay nga natabok han salog, an Tulay Vasco da Gama, nga mayda bug-os nga kahaluag hin 17.2 ka km ((10.7 ka mi) nga amo an gihalaba-i nga tulay ha Europa.

An mga Portuges nga rehiyon han Alentejo ngan Ribatejo gin-ngaranan tikang han salog. Alentejo, tikang han Além-Tejo ("Unhan han Tajo"), ngan Ribatejo, tikang han Arriba-Tejo (daan nga paagi han pagsiring nga "Igbaw nga Tajo" o "Iraya nga Tajo"). Mayda kanal ngan aqueduct ha butnga han Tajo ngan han Salog Segura.

Heyolohiya[igliwat | edit source]

An padagat o ubos nga Tajo nahamutang hin fault line. In slippage ha daplin hini nakadangat hin damo nga mga linog, nga an mga dagko hini amo an mga linog han 1309, 1531 ngan 1755.[1]

Kaagi[igliwat | edit source]

An Pepper Wreck ngaran hin nalunod nga barko nga natad-an ngan gin-ukab dida han ganghaan han Salog Tajo tikang han 1996 tubtob 2001.

Mayda gihapon ini pagkabalor ha estratehiya han mga imperyo Espanyol ngan Portuges, kay amo ini an nabantay han tikadto ha Lisboa. Pananglitan, han 1587, hi Sir Francis Drake hinmarani hin diri la maiha han salog katapos han iya malinamposon nga pagsalakay ha Cadiz.[2]

An Tajo ha awit ngan sumat[igliwat | edit source]

An Tajo usa nga dako nga salog, ngan nahihinumdoman ini ha mga awit ngan sumat han mga Portuges. Usa nga sikat nga fado nga kanta ha Lisboa nasiring nga samtang an mga tawo nalalagas, bata la gihapon an Tajo ("An ak buhok nabusag, batan-on pirmi an Tajo"). An magsusurat nga hi Fernando Pessoa, nagsurat hin siday nga natikang: "Mahuruhusay an Tajo kaysa han salog nga nasulog han ak barrio...."[3]

An siday ni Richard Crashaw nga "Saint Mary Magdalene, or the Weeper" (Santa Magdalena o an Nagtatangis) nagyayakan han "Bulawan" nga Tajo nga naruruyag han luha nga daw salapi ni Maria Magdalena. Ha klasikal nga siday, an Tajo kilalado tungod han mga baras nga nagdadara hin bulawan (Catullus 29.19, Ovid, Amores, 1.15.34, Juvenal, Satires, 3.55, etc.

Kitaa gihapon[igliwat | edit source]

Mga tigaman[igliwat | edit source]

  1. Hobbs, William Herbert (1907). Earthquakes: An Introduction to Seismic Geology. NewYork: D. Appleton and Company. pp. 142–144. Downloadable Google Books
  2. Garrett Mattingly, The Armada, 118-119
  3. Pessoa, Fernando; Richard Zenith, Translator (1999). Fernando Pessoa and Co.: Selected Poems. Grove Press. pp. 55. ISBN 0-8021-3627-3, 9780802136275.

Mga koordinado: 40°19′11″N 1°41′51″W / 40.31972°N 1.69750°W / 40.31972; -1.69750