Emiratos Arabes Unidos

Tikang ha Wikipedia
(Ginredirect tikang ha United Arab Emirates)
Jump to navigation Jump to search
Emiratos Arabes Unidos

الإمارات العربية المتحدة (Inarabo)
al-ʾImārāt al-ʿArabīyyah al-Muttaḥidah
Bandira han EAU
Bandira
Awit: عيشي بلادي
"Īšiy Bilādī"
"Mabuhi an Akon Nasod"
Kahamutang han  Emiratos Arabes Unidos  (lunghaw) ha Rawis han Arabya  (busag)
Kahamutang han  Emiratos Arabes Unidos  (lunghaw)

ha Rawis han Arabya  (busag)

Kahamutang han EAU
Pamunuan Abu Dhabi
24°28′N 54°22′E / 24.467°N 54.367°E / 24.467; 54.367
Gidako-i nga syudad Dubai
25°15′N 55°18′E / 25.250°N 55.300°E / 25.250; 55.300
Opisyal nga mga pinulungan Inarabo
Ethniko nga mga grupo
(2015)[1]
Relihiyon
Islam
(Mga) Tawag hin tawo Emirati[1]
Kagamhanan Federal nga elektivo nga monarkiya konstitusyonal[2]
• Mangulo
Khalifa bin Zayed Al Nahyan
Mohammed bin Rashid Al Maktoum
• Speaker
Mohammad Al-Murr
Magbabalaod Federal nga Nasodnon nga Konseho
Pagtukod tikang han Reino Unido ngan han Mga Estado hin Tregua
1708
• Sharjah
1727
• Abu Dhabi
1761
• Ajman
1816
• Dubai
1833
• Fujairah
1952
2 Disyembre 1971
9 Disyembre 1971
• Pag-api han Ras al-Khaimah han EAU
10 Pebrero 1972
Langyab
• Bug-os
83,600 km2 (32,300 sq mi) (ika-114)
• Katubigan (%)
diri dako hin pagkaiba
Kamolupyohan
• 2018 estimate
9,599,353[3] (ika-92)
• 2005 nga census
4,106,427
• Densidad
99/km2 (256.4/sq mi) (ika-110)
GDP (PPP) 2018 nga banabana
• Bug-os
$732.861 ka bilyon[4] (ika-32)
• Per capita
$70,262[4] (ika-7)
GDP (nominal) 2018 nga banabana
• Bug-os
$432.612 ka bilyon[4] (ika-28)
• Per capita
$41,476[4] (ika-19)
Gini (2008) 36
medium
HDI (2018)  0.866[5]
hataas hin duro · ika-35
Salapi UAE dirham (AED)
Zona hin oras UTC+4 (GST)
Format hin pitsa dd/mm/yyyy
Dapit hin pagmanehar tuo
Kodigo hin pagtawag +971
Internet TLD

An Emiratos Arabes Unidos (EAU; Inarabo: الإمارات العربية المتحدةal-ʾImārāt al-ʿArabīyyah al-Muttaḥidah; literal nga Winaray: Mga Emirato nga Arabo nga Naghiusa o kundi man Naghiusa nga mga Emirato nga Arabo; Kinatsila: Emiratos Árabes Unidos; Ininglis: United Arab Emirates o UAE) nga agsob tinatawag hin yano nga Emiratos (Inarabo: الإماراتal-ʾImārāt; Ininglis: Emirates) usa nga nasod ha Katundan nga Asya ha dumagsaan nga dapit han Rawis han Arabya ha Gulfo han Persia, nga nasapit han Oman ha sidlangan ngan han Saudi Arabia ha salatan ngan ha katundan, ngan nagsasaro gihapon hin mga katubtuban ha kalawdan upod han Qatar ha katundan ngan han Iran ha amihan. An soberano nga monarkiya nga konstitusyonal usá nga federasyon hin pitó nga mga emirato nga amo an Abu Dhabi (nga nasirbe nga pamunuan), Ajman, Dubai, Fujairah, Ras Al Khaimah, Sharjah ngan Umm Al Quwain. Komplikado it ira mga linea, nga mayda damulaay nga mga enclave ha sakob han mga dirudilain nga mga emirato.[6] An tagsa emirato gindudumara hin usá nga namumuno; iní hirá, nagkakaurusa hin paghimo han Federal nga Supremo nga Konseho. Usá hit mga namumuno ao iton Mangulo han Emiratos Arabes Unidos.[7] Han 2013, an kamolupyohan han EAU mga 9.2 ka milyon, nga diin 1.4 ka milyon hiní mga Emirati nga bungtohanon ngan 7.8 ka milyon taga-langyaw.[8][9][10]

An pag-okupar han yana nga EAU masusubay ngadto hin paggawas hin mga tawo nga sumala hin mga experto tikang daw ha Aprika han mga 125,000 UC pinaagi hin mga nabilngan ha Faya-1 nga sityo ha Mleiha, Sharjah. Mga lubnganan nga natikang han Neolitiko nga Panahon ngan han Bronse nga Panahon naglalakip han gima-ihai nga nasabtan nga lugar ha Jebel Buhais. Kilalado iní nga lugar nga Magan ha mga Sumernon, an lugar amo an urukyan hin riko nga kultura hin pannegosyo ha Panahon han Bronse dida han Umm Al Nar nga panahon, nga nagnegosyo han Siong han Indus, Bahrain ngan han Mesopotamia pati gihapon han Iran, Bactria ngan han Levante. An sinmunod nga panahon han Wadi Suq ngan tulo nga mga Panahon hin Puthaw nagdangat han paggawas hin pagka-nomad ngan han pagpadukwag hin pagdumara hin panubig ngan mga sistema hin pagdilig nga nagsuporta hin panimungto hin katawhan ha baybayon ngan ha súlod. An Islamico nga panahon han EAU natikang han pagpaiwas han mga Sasasnyo ngan han sinmunod nga Pag-awayan han Dibba. An maiha nga kaagi hin pagnegosyo nagdangat han paggawas han Julfar, ha yana nga emirato han Ras Al Khaimah, nga usá nga dako nga sentro hin pannegosyo ngan pannagat dida hiní nga lugar. An pagkadominante ha Gulfo han Persya han mga Emirati nga negosyante nagdangat hin pagkadilito ha mga Europeo nga gahom, nga diin upod dinhi an Imperyo Portuges ngan an Imperyo Britaniko.

Sunod hin mga dekada hin pag-away ha kadagatan, an mga emirato ha baybayon nakilalado nga Mga Estado hin Tregua ha pagpirma hin Perpetual nga Kasabotan hin Kamurayaw ha Kadagatan upod han mga British han 1819 (ginratipikar han 1853 nga hin utro dida han 1892), nga nagtukod han Mga Estado hin Tregua komo usá nga British nga Protektorado. Iní nga kasabotan nag-undang han paglugaríng ngan han pagtukod han Emiratos Arabes Unidos han 2 Disyembre 1971, nga diritso nagsunod han pagbiya han British tikang han ira mga obligasyon han kasabotan. Unom nga mga emirato inmapi han EAU han 1971, an ikapitó, an Ras Al Khaimah, inmapi han federasyon han 10 Pebrero 1972.[11]

Politika[igliwat | Igliwat an wikitext]

Location of the Emirates

Nababahinbahin an Emiratos Arabes Unidos ngadto hin pitó nga mga emirato. An Dubai amo an Emirato nga gidamo-i hin molupyo nga dinhi in 35.6% han kamolupyohan han EAU. An Emirato han Abu Dhabi mayda dungang nga 31.2%, nga buot sidgnon nga labaw hin duha ka tagtulo han EAU nga kamolupyohan nangungukoy ha Abu Dhabi o kundi man ha Dubai.

An Abu Dhabi mayda langyab hin 67,340 ka kwadrado nga kilometro (26,000 nga kwadrado nga milyas), nga 86.7% han bug-os nga langyab han nasod, gawás han mga kapurupod'an. Mayda iní baybayon nga naabot ha labaw hin 400 ka kilometro (250 ka milyas) ngan ginbabahinbahin iní para hin mga pagdumara ngadto hin tulo nga mga rehiyon. An Emirato han Dubai natubtub ha Gulfo han Persia nga baybayon han EAU hin mga 72 ka kilometro (45 ka milyas). An Dubai mayda langyab nga 3,885 ka kwadrado nga kilometro (1,500 ka kwadrado nga milyas), nga nahihimo han 5% han bug-os nga langyab han nasod, nga diri lakip an mga kapurupod'an.. An Emirato han Sharjah natubtub hin mga 16 ka kilometro (10 ka milyas) han EAU nga baybayon han Gulfo han Persia ngan hin labaw 80 ka kilometro (50 ka milyas) ha súlod. An mga amihanan nga mga emirato nga diin upod hiní an Fujairah, Ajman, Ras al-Khaimah, ngan Umm al-Qaiwain mayda kabug-osan nga langyab hin 3,881 ka kwadrado nga kilometro (1,498 ka kwadrado nga milyas). Mayda duhá nga mga langyab nga gindudumara hin duhá. It usá gindudumara hin dungan han Oman ngan Ajman, ngan it usá liwat han Fujairah ngan Sharjah.

Mayda Omani nga exclave nga ginpapalibotan hin EAU nga teritoryo, nga kilalado nga Wadi Madha. Nahamutang iní ha mga butnga han rawis han Musandam ngan han iba nga dapit han Oman ha Emirato han Sharjah. Naglalakip iní hin mga 75 ka kwadrado nga kilometro (29 ka kwadrado nga milyas) ngan an katubtuban ginkasabotan han 1969. An dumagsaan o amihan-sidlangan nga pag-ultan han Madha giharanii han Khor Fakkan-Fujairah nga dalan, baga hin mga 10 ka metros (33 ka pye) là hin kahirayô. Ha sakob han Omani nga exclave han Madha, mayda EAU nga exclave nga tinatawag Nahwa, nga gintatag-iyahan gihapon han Emirato han Sharjah. Iní mga 8 ka kilometro (5 ka milyas) hin diri sementado nga dalan ha katundan tikang han bungto han Bag-o nga Madha. Ini nahihimo hin mga kap-atan nga mga balay ngan mayda iní iya kalugaringong nga clinic ngan kambyo hin telepono.

Flag Emirato Pamunuan Kamolupyohan Langyab
2018 % (km²) (mi²) %
Flag of Abu Dhabi.svg Abu Dhabi Abu Dhabi 2,784,490 29.0% 67,340 26,000 86.7%
Flag of Ajman.svg Ajman Ajman 372,922 3.9% 259 100 0.3%
Flag of Dubai.svg Dubai Dubai 4,177,059 42.8% 3,885 1,500 5.0%
Flag of Fujairah (1952–1972).svg Fujairah Fujairah 152,000 1.6% 1,165 450 1.5%
Flag of Sharjah.svg Ras al-Khaimah Ras al-Khaimah 416,600 4.3% 2,486 950 3.2%
Flag of Sharjah.svg Sharjah Sharjah 2,374,132 24.7% 2,590 1,000 3.3%
Flag of Umm al-Qaiwain.svg Umm al-Quwain Umm al-Quwain 72,000 0.8% 777 300 1%
Flag of the United Arab Emirates.svg EAU Abu Dhabi 9,599,353 100% 77,700 30,000 100%

Mga kasarigan[igliwat | Igliwat an wikitext]

  1. 1.0 1.1 "United Arab Emirates". CIA World Factbook.
  2. "United Arab Emirates Constitution". UAE Ministry of Justice. Ginkuhà 10 Oktubre 2018.
  3. "United Arab Emirates Population (2018)". www.worldometers.info.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "United Arab Emirates". International Monetary Fund.
  5. "Human Development Report 2019" (PDF) (ha English). United Nations Development Programme. 10 December 2019. Ginkuhà 10 December 2019.
  6. "The Federal Boundaries of the United Arab Emirates" (PDF).
  7. "United Arab Emirates's Constitution of 1971 with Amendments through 2004" (PDF). constituteproject.org. Ginkuhà 29 Oktubre 2017.
  8. Habboush, Mahmoud. (10 Oktubre 2013) Call to naturalise some expats stirs anxiety in the UAE. Uk.reuters.com. Ginkuhà 10 Oktubre 2015.
  9. "Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses". migrationpolicy.org. 18 Septyembre 2013. Ginkuhà 12 Pebrero 2016.
  10. "United Arab Emirates country profile". BBC News. 28 Septyembre 2016. Ginkuhà 23 Oktubre 2016.
  11. Heard-Bey, Frauke (2004). From Trucial States to United Arab Emirates. Motivate. p. 370. ISBN 9781860631672. 

Mga sumpay ha gawas[igliwat | Igliwat an wikitext]

Mga Nasod ha Asya
Afganistan | Amihanan nga Korea | Arabya Saudi | *Armenya | *Aserbaiyan | Barein | Bangladesh | Birmania/Myanmar | Brunei | Butan | Cambodia/Camboya | *Ehipto | Emiratos Arabes Unidos | *Georgia | Hapon | Hordanya | India | Indonesia/Indonesya | Irak | Iran | Israel | *Kasahistan/Kazakhstan | Kirguistan | Kuwait | Laos | Libano | Malaysia | Maldivas | Mongolya | Nepal | Oman | Pakistan | Pilipinas | Qatar/Catar | *Rusia | Salatan nga Korea | Singgapura | Sinirangan nga Timor | Sirya | Sri Lanka | Taiwan (Republika han Tsina) | Tayikistan | Thailand/Tailandya | Tsina (Kanan Katawhan Republika han Tsina) | Turkmenistan | Turkeya | Usbekistan | Vietnam | Yemen